Współpraca gospodarcza Polski ze Stanami Zjednoczonymi

Polsko-amerykańska współpraca handlowa 

Rok 2007 nie przyniósł zasadniczego przełomu w rozwoju polsko-amerykańskich stosunków gospodarczych. Obroty handlowe wzrosły o ponad 30%, jednakże było to głównie efektem dynamicznie rozwijającego się amerykańskiego eksportu do Polski. Wg statystyk amerykańskich, sprzedaż polskich towarów na rynek Stanów Zjednoczonych za okres pierwszych 11 m-cy 2007 r. uległa niewielkiemu obniżeniu w porównaniu do analogicznego okresu 2006r., co w konsekwencji wygenerowało znaczne, ujemne saldo w naszych obrotach handlowych z USA.

Obroty handlowe między Polską a Stanami Zjednoczonymi 2004-2007 (w mln USD)

Źródło: DAP MG w oparciu o dane GUS 

Według danych amerykańskiego Departamentu Handlu, polsko-amerykańskie obroty handlowe zwiększyły się w ciągu pierwszych 10 miesięcy 2007 r. (w porównaniu do analogicznego okresu 2006 r.) o 30,3% i wyniosły 4.180,5 mln USD. Można oczekiwać, iż przy utrzymaniu dotychczasowej dynamiki rozwoju wzajemne obroty handlowe w 2007 r. przekroczą po raz pierwszy w historii kwotę 5 mld USD.Wzrostowi polskiego eksportu nie sprzyjał w 2007 r. spadający kurs amerykańskiej waluty w stosunku do złotego oraz symptomy pogarszania się koniunktury gospodarczej w Stanach Zjednoczonych. Należy zauważyć, iż w 2007 r. dynamika polskiego eksportu do USA była znaczne niższa od średniego tempa amerykańskiego importu, jak i dynamiki eksportu krajów UE do USA (6,8%). W przypadku Unii Europejskiej, 9 krajów, podobnie jak Polska, odnotowało spadek sprzedaży swoich towarów do Stanów Zjednoczonych, przy czym najwyższy spadek wystąpił w eksporcie z Cypru (o 62,2%) i Estonii (spadek o 43,0%).

Wzrostowi polskiego eksportu nie sprzyjał w 2007 r. spadający kurs amerykańskiej waluty w stosunku do złotego oraz symptomy pogarszania się koniunktury gospodarczej w Stanach Zjednoczonych. Należy zauważyć, iż w 2007 r. dynamika polskiego eksportu do USA była znaczne niższa od średniego tempa amerykańskiego importu, jak i dynamiki eksportu krajów UE do USA (6,8%). W przypadku Unii Europejskiej, 9 krajów, podobnie jak Polska, odnotowało spadek sprzedaży swoich towarów do Stanów Zjednoczonych, przy czym najwyższy spadek wystąpił w eksporcie z Cypru (o 62,2%) i Estonii (spadek o 43,0%).

Olbrzymia dynamika amerykańskiego eksportu do Polski, spowodowana była głównie realizacją kontraktu na dostawę samolotów F-16 dla polskiej armii i była znacznie wyższa zarówno od średniej dynamiki amerykańskiego eksportu (11,8%), jak i eksportu Stanów Zjednoczonych do Unii Europejskiej (16,0%).

W wyniku wysokiej dynamiki amerykańskiego eksportu do Polski, przy równoczesnym zmniejszeniu się eksportu naszych towarów do tego kraju, nastąpiło znaczne pogorszenie bilansu wzajemnych obrotów handlowych. W okresie 11 miesięcy 2007 r. Polska odnotowała deficyt w obrotach handlowych z USA w wysokości 1.195 mln USD.

Udział Polski w handlu zagranicznym Stanów Zjednoczonych jest ciągle minimalny i wynosi jedynie 0,16% całości obrotów handlowych (0,24% w amerykańskim eksporcie i 0,11% w imporcie). Polska jest 49 partnerem handlowym USA w eksporcie i 64 w imporcie (w 2006 r. odpowiednio 56 i 62). Dla Polski z kolei, według danych GUS za 11 miesięcy 2007 r., udział Stanów Zjednoczonych w obrotach handlowych wynosi 1,85%, w tym w eksporcie 1,54% a w imporcie 2,12%. W tym okresie Stany Zjednoczone zajmowały 17 miejsce w rankingu głównych rynków zbytu dla polskich towarów i 13 miejsce na liście głównych dostawców.

Struktura polskiego eksportu do Stanów Zjednoczonych ulega systematycznej zmianie. Powodowane jest to zarówno zmianami popytu na tradycyjnie eksportowane tu polskie towary, jak i faktem wchodzenia na rynek amerykański nowych towarów wytwarzanych w Polsce przez zagranicznych, w tym również amerykańskich, inwestorów. Obserwowane zmiany w strukturze naszego eksportu są także rezultatem zacieśniania się współpracy wynikającej z realizacji przez stronę amerykańską kontraktów offsetowych związanych z zakupem przez Polskę 48 samolotów wielozadaniowych F-16 w firmie Lockheed Martin. W wyniku działania powyższych czynników, w strukturze polskiego eksportu do USA w 2007 r. zaobserwowano dalsze umacnianie się sprzedaży wyrobów przemysłu elektromaszynowego (49,76% całości eksportu, w porównaniu z 44,79% w roku 2006). Kolejnymi ważnymi pozycjami w naszym eksporcie do Stanów Zjednoczonych są artykuły rolno-spożywcze (12,35%), wyroby różne (10,74% - meble, ozdoby choinkowe), wyroby przemysłu chemicznego (8,26%) oraz wyroby metalurgiczne (7,31% udziału).

Wg amerykańskich statystyk, najważniejszymi grupami towarowymi w polskim eksporcie do Stanów Zjednoczonych w 2007 r. były (dane za 10 miesięcy): silniki turboodrzutowe i turbiny (HS 8411) - 162,3 mln USD, meble (bez krzeseł) (HS 9403) - 94,3 mln USD, wyroby spirytusowe (HS 2208) - 62,9 mln USD, kable i przewody (HS 8544) - 61,9 mln USD, części i akcesoria samochodowe (HS 8708) - 50,3 mln USD oraz wyroby ze szkła (HS 7013) - 47,5 mln USD.Wg polskich statystyk (dane GUS) w okresie 11 m-cy 2007 r. polsko-amerykańskie obroty handlowe wyniosły 5.021,3 mln USD. Polski eksport do USA osiągnął w tym czasie wartość 1.913,4 mln USD i był wyższy w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku o 1,0% (1.895,1 mln USD). Import ze Stanów Zjednoczonych osiągnął wartość 3.107,9 mln USD, co stanowiło wzrost o 22,8% w stosunku do trzech kwartałów 2006 r.(2.580,8 mln USD).

Wymiana handlowa w w/w okresie zamknęła się ujemnym dla Polski saldem w wysokości 1.194,5 mln USD. W analogicznym okresie roku ubiegłego saldo ujemne wyniosło 635,7 mln USD, co oznacza jego prawie dwukrotny wzrost.Największy udział w polskim eksporcie do USA w okresie 11 m-cy 2007 r. miały następujące sekcje towarowe:

• Maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny, części do nich (634,5 mln USD, wzrost o 17,0%),

• Wyroby różne (234,9 mln USD, wzrost o 35,5%),

• Metale nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych (203,1 mln USD, spadek o 17,9%),

• Art. spożywcze, napoje bezalkoholowe, alkohol i ocet, tytoń (180,2 mln USD, wzrost o 25,6%)

• Produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych ( 129,4 mln USD, wzrost 71,4%),W imporcie Polski z USA w w/w okresie dominowały:

• Maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny, części do nich (977,0 mln USD, wzrost o 12,8%),

• Pojazdy, statki powietrzne, jedn. pływające oraz współdziałające urządzenia (418,2 mln USD, wzrost o 15,6%),

• Produkty przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych (444,3 mln USD, wzrost o 18,8%),

• Przyrządy, narzędzia i aparaty optyczne, fotograficzne, kinomatograficzne (361,6 mln USD, wzrost o 26,1%),

• Tworzywa sztuczne i wyroby z nich (203,3 mln USD, wzrost o 44,4%),W analizowanym okresie zanotowano znaczny spadek polskiego eksportu do USA w niektórych sekcjach towarowych ,w tym:

• Pojazdy, statki powietrzne, jedn. pływające oraz współdziałające urządzenia ( o 36,3%),

• Przyrządy, narzędzia i aparaty optyczne, fotograficzne i kinematograficzne ( o 33,4%),

• Drewno i wyroby z drewna (o 32,2%),

• Metale nieszlachetne i wyroby z metali ( o 22,3%),

• Obuwie, nakrycia głowy, parasole itp. ( o 21,1%),(Podany powyżej poziom wzrostu lub spadku dotyczy analogicznego okresu ubiegłego roku)

Analiza głównych pozycji towarowych w polskim eksporcie do Stanów Zjednoczonych w 2007 r. prowadzi do następujących wniosków (na bazie statystyk amerykańskich):

• W 2007 r. obserwowano dalszy wzrost udziału wyrobów przemysłu elektromaszynowego w strukturze polskiego eksportu do Stanów Zjednoczonych. Dynamika wzrostu eksportu większości grup towarowych tego przemysłu również była bardzo wysoka. W okresie pierwszych 10 miesięcy 2007 r., w porównaniu z tym samym okresem roku 2006, eksport wyrobów przemysłu elektromaszynowego do USA wzrósł o 17,0%. Spowodowane było to przede wszystkim nowymi inwestycjami zagranicznymi w Polsce oraz po części realizacją kontraktów offsetowych, w tym dostawami takich urządzeń jak np. silniki turboodrzutowe do samolotów F-16,

• Dobrze rozwija się eksport wyrobów przemysłu chemicznego. Udział wyrobów tego przemysłu w całości polskiego eksportu do USA wzrósł z 5,31% w okresie 10 miesięcy 2006 r. do 18,8% w tym samym okresie 2007 r. Szczególnie dynamicznie rozwijał się eksport opon i nawozów azotowych. W 2007 r. przyrost eksportu wyrobów tego przemysłu wyniósł 51,9 mln USD, co stanowiło wzrost o ok. 11,4%,

• Systematycznie rośnie eksport polskich artykułów rolno-spożywczych do USA zwłaszcza wyrobów spirytusowych, soków owocowych i warzywnych, kazeiny oraz glutenu. W porównaniu do analogicznego okresu roku 2006, wzrost eksportu w ciągu pierwszych 10 miesięcy 2007 r. wyniósł 25,6%.

• W 2007 r. znacznie obniżył się eksport polskich produktów mineralnych, głównie za sprawą braku dostaw koksu (w okresie pierwszych 10 miesięcy 2006 r. sprzedaliśmy do USA koks za 56,9 mln USD) oraz poważnego zmniejszenia eksportu wyrobów petrochemicznych (z 69,2 mln USD w 2006 r. do 7,2 mln USD w 2007 r.).

• Dobrze w dalszym ciągu rozwijał się w 2007 r. eksport mebli (wzrost sprzedaży o 24,4 mln USD tj. o 25,4% w pierwszych 10 miesiącach 2007 r.). Amerykański eksport do Polski w 2007 r. został zdominowany przez dostawy samolotów F-16 dla polskiej armii (661,6 mln USD), które stanowiły 28,4% całości eksportu w okresie pierwszych 10 miesięcy 2007 r. Dynamicznie rozwijał się również, za sprawą spadającego kursu dolara do złotego, eksport samochodów osobowych (nowych i używanych), których sprzedaż do Polski zwiększyła się w omawianym okresie o 69,4% do kwoty 112,7 mln USD. Wysoką dynamiką charakteryzował się również eksport części samochodowych, silników i części lotniczych, urządzeń do przetwarzania danych oraz części do taboru kolejowego. W konsekwencji w amerykańskim eksporcie do Polski znacznie zwiększył się udział wyrobów przemysłu elektromaszynowego; z 60,53% w 2006 r. do 70,46% w roku 2007 (dane za 10 miesięcy). Innymi ważnymi pozycjami w amerykańskim eksporcie do Polski była celuloza, kauczuk syntetyczny, sprzęt medyczny oraz farmaceutyki. Dynamicznie wzrastała również sprzedaż amerykańskiego sprzętu wojskowego oraz amunicji.